Tarlada 6 Lira, Makbuzda 28 Lira! Sebze-Meyve Piyasasındaki Fiyat Oyunu

# Tarlada 6 Lira, Makbuzda 28 Lira! Sebze-Meyve Piyasasındaki Fiyat Oyunu

Sebze ve meyve piyasasında üreticinin beyan ettiği fiyatlar ile belgelerde yer alan alış bedelleri arasında büyük farklar olduğu ortaya çıktı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu’nun raporları, bu fiyat zincirinin nasıl işlediğini ve maliyetlerin nasıl şişirildiğini gözler önüne seriyor.

Fiyatlar ve Belgeler Arasındaki Büyük Farklar

14 Temmuz ve 3 Eylül 2026 tarihli raporlar, ürünlerin tarladan market raflarına uzanan sürecinde belirgin fiyat farkları olduğunu gösteriyor. Vergi müfettişleri, çiftçilerin beyan ettiği fiyatlarla belgelerde gösterilen alış maliyetlerini karşılaştırarak, sistemin işleyişini ortaya koydu.

Mandalina Örneği

Raporda dikkat çeken örneklerden biri mandalinaya ilişkin. Bir üretici, mandalinayı kilogramı 6-8 liradan sattığını belirtirken, makbuzda bu fiyat 28 lira olarak kaydedildi. Şirketin ortalama satış fiyatı ise 31,82 lira olarak belirlendi. Başka bir üretici de 12 liradan sattığını söylediği mandalinanın makbuzda 31,48 lira olarak yer aldığı tespit edildi.

Diğer Ürünler ve Fiyat Farklılıkları

– **Elma:** Çiftçinin 4-5 liraya sattığı elma, belgelerde 9,50 lira olarak gösterildi.
– **Patates:** 7-12 lira aralığında satıldığı beyan edilen patates, belgelerde kilogramı 20 lira olarak yer aldı.
– **Üzüm:** Çekirdeksiz üzüm, 28-29 lira yerine makbuzda 45 lira olarak gösterildi.
– **Limon:** Üreticiler, 35 liraya sattıkları limonun makbuzlarda 70 lira olarak yer aldığını ifade etti.

Ürün Miktarlarında Büyük Farklılıklar

Fiyatların yanı sıra, belgelerde gösterilen ürün miktarları da gerçeği yansıtmaktan uzak. Birçok üretici, sattıkları ürün miktarının belgelerde çok daha yüksek gösterildiğinden şikayetçi. Örneğin, bir limon üreticisi 200 ton ürün satmasına rağmen, adına 633 tonluk makbuz düzenlendiği tespit edildi.

Hayalî Satışlar ve Ölü Kişiler Adına Düzenlenen Belgeler

Bazı üreticiler, hiç ürün satmadıkları firmalar adına milyonlarca liralık belgeler düzenlendiğini belirtti. Hatta, hayatını kaybetmiş kişilerin adına düzenlenen müstahsil makbuzları, belgelerdeki usulsüzlüklerin boyutunu gözler önüne seriyor.

Fiyatlar Nerede Yükseliyor?

VDK raporları, çiftçinin ürünü gerçek piyasa fiyatından sattığını, ancak üretici adına daha yüksek fiyat veya miktar üzerinden belgeler düzenlendiğini ortaya koyuyor. Bu durum, maliyetlerin şişirilmesine ve elde edilen ekonomik faydanın vergi dışında bırakılmasına olanak sağlıyor.

Bu raporlar, sebze ve meyve piyasasındaki fiyat mekanizmasının karmaşıklığını ve bu süreçteki usulsüzlükleri detaylı bir şekilde ortaya koyarak dikkat çekiyor.

Kaynak: Türkgün