128 Yıllık Belge Ortaya Çıktı: Erzurum Petrolü Osmanlı’nın da Gündemindeymiş

# 128 Yıllık Belge Ortaya Çıktı: Erzurum Petrolü Osmanlı’nın da Gündemindeymiş

Devlet Arşivleri’nde gün yüzüne çıkan 1898 tarihli belge, Erzurum’un yer altı zenginliklerini gözler önüne serdi. Sultan II. Abdülhamid’in istihbarat şefi Ahmed Celaleddin Paşa’nın bölgedeki petrol imtiyazını yönettiği anlaşıldı. Bu belge, Erzurum’daki petrol ve neft madenlerinin işletilmesine yönelik yürütülen imtiyaz sürecine ışık tutuyor.

Osmanlı İstihbarat Teşkilatının Başında Bulunan Serhafiye

Araştırmacı Taner Özdemir, belgeye dair yaptığı açıklamada, petrol dosyasının merkezinde yer alan Ahmed Celaleddin Paşa’nın, Sultan II. Abdülhamid döneminin en dikkat çekici devlet adamlarından biri olduğunu belirtti. Çerkes kökenli bir Kafkasya göçmeni olan Ahmed Celaleddin Paşa, İstanbul’da saray hizmetine girerek Osmanlı istihbaratının en önemli makamlarından biri olan serhafiyeliğe yükseldi.

Alman Girişimcilerin de İlgisini Çekti

Tercan ve Pülk bölgesi ile ilgili Osmanlı belgelerinde, Ahmed Celaleddin Paşa’nın adı açık biçimde geçiyor. Paşanın tavsiyesi doğrultusunda, Pülk köyündeki petrol ve neft madenlerinin işletme imtiyazının Almanya tebaasından Mösyö Şarl Rayzer’e verilmesi öne çıkıyor. Bu gelişme, Erzurum petrolünün sadece Osmanlı bürokrasisinin değil, Alman girişimcilerin de ilgisini çektiğini gösteriyor.

Şûrâ-yı Devlet’in Gündemine Taşındı

1898 yılına ait belgelerde, Pülk bölgesindeki petrol sahalarının işletilmesi için imtiyaz sürecinin yürütüldüğü görülüyor. Ahmed Celaleddin Paşa’nın tavsiyesi sonrasında belgeler devlet kurumlarına gönderiliyor ve konu Şûrâ-yı Devlet’in gündemine taşınıyor. Arşiv kayıtlarında, Pülk’teki petrol ve neft madenlerinin işletilmesine yönelik şartların belirlendiği görülüyor.

Avrupa Devletlerinin Dikkatini Çekiyordu

19. yüzyılın sonlarına gelindiğinde, petrol dünya genelinde giderek daha önemli bir enerji ve sanayi kaynağı haline geliyordu. Osmanlı coğrafyasındaki petrol yatakları da Avrupa devletlerinin dikkatini çekiyordu. Erzurum-Pülk bölgesindeki imtiyaz süreci de bu genel tablo içerisinde yer alıyor.

Erzurum’un Petrol Hikayesi Yeniden Araştırılmayı Bekliyor

Taner Özdemir’in dikkat çektiği arşiv kayıtları, Erzurum’un ekonomik tarihinin bugüne kadar yeterince araştırılmamış bir alanını yeniden gündeme getiriyor. 1898 tarihli belge, Erzurum’da petrol ve neft kaynaklarının bilindiğini ve bu kaynakların işletilmesi için imtiyaz mekanizmasının kullanıldığını gösteriyor. Özdemir, bu tarihî belgeler ışığında Erzurum’un petrol hikayesinin yeniden araştırılmayı beklediğini belirtiyor.

Kaynak: Türkgün / / İhlas haber Ajansı/